Strojenie gitary to czynność, którą wykonuje się przed każdym graniem, a mimo to początkujący często traktują ją jak zło konieczne. Tymczasem nawet dobry instrument z rozstrojonymi strunami brzmi fałszywie, a ucho przyzwyczaja się do złych dźwięków. Poniżej opisujemy, jak nastroić gitarę za pomocą stroika, aplikacji w telefonie i samego słuchu, oraz co robić, gdy strój ciągle ucieka.
Jak nastroić gitarę w stroju standardowym i jakie dźwięki mają struny?
W stroju standardowym struny od najgrubszej (szóstej) do najcieńszej (pierwszej) stroi się na dźwięki E A D G H e. W polskim nazewnictwie dźwięk oznaczany za granicą jako B nazywa się H, więc w zagranicznych stroikach i aplikacjach druga struna pojawi się jako B. To ten sam dźwięk, nie trzeba się tym przejmować.
| Struna | Dźwięk | Uwaga |
|---|---|---|
| 6 (najgrubsza) | E | najniższy dźwięk gitary |
| 5 | A | punkt odniesienia, 440 Hz |
| 4 | D | |
| 3 | G | często rozstraja się najłatwiej |
| 2 | H (B) | |
| 1 (najcieńsza) | e | dwie oktawy wyżej niż szósta |
Wysokość dźwięku zależy od napięcia struny, jej grubości i długości menzury, czyli odległości między siodełkiem a mostkiem. Napięcie zmieniasz kołkami mechanicznymi na główce gryfu. Wzorcowy dźwięk A, czyli kamerton, ma częstotliwość 440 Hz i pusta piąta struna powinna go dawać. Od niej wygodnie jest stroić pozostałe struny.
Warto znać też budowę stroju: między sąsiednimi strunami jest kwarta, z jednym wyjątkiem. Między G a H jest tercja wielka, i właśnie dlatego ta para wymaga w metodzie ze słuchu innego progu. Zrozumienie tego układu pomaga wychwycić błąd, gdy jedna struna „nie pasuje” do reszty.
Jedna zasada przydaje się niezależnie od metody: do dźwięku dochodź od dołu. Jeśli struna jest za wysoko, najpierw poluzuj ją poniżej celu, a potem napnij do właściwej wysokości. Taki strój trzyma się stabilniej. Wariant drop D, czyli obniżenie szóstej struny do D, zostaw na później. Najpierw opanuj strój standardowy.
Strojenie gitary stroikiem clip-on: jak to zrobić krok po kroku?
Stroik elektroniczny jest najprostszym sposobem na pewny strój, bo nie wymaga wyrobionego słuchu. Najpopularniejszy jest stroik clip-on, czyli mała klamerka zapinana na główce gryfu. Wyczuwa drgania drewna, więc hałas w pokoju mu nie przeszkadza. Do gitar elektrycznych używa się też stroików podłogowych lub wpinanych kablem.
Procedura jest taka sama dla każdej struny:
- Zapnij stroik na główce i włącz go, upewniając się, że ustawiony jest tryb gitarowy lub chromatyczny.
- Szarpnij pustą strunę jednym spokojnym ruchem i pozwól jej wybrzmieć, nie dobijaj jej kolejnymi uderzeniami.
- Odczytaj wskazanie: nazwa dźwięku pokazuje, którą nutę słyszy stroik, a wskazówka lub pasek, czy jest za nisko, czy za wysoko.
- Kręć kołkiem powoli, aż wskaźnik ustawi się na środku lub zaświeci się na zielono.
- Przejdź do kolejnej struny i po całej rundzie sprawdź jeszcze raz, bo napięcie jednej struny wpływa na pozostałe.
Dobrze jest zacząć od szóstej struny i iść w stronę cieńszych. Jeśli stroik pokazuje inną nutę niż oczekiwana, na przykład F zamiast E, struna jest mocno poluzowana. Dociągaj ją od dołu, a nie przeskakuj od razu o kilka półtonów. Gwałtowny ruch kołka grozi zerwaniem struny, zwłaszcza cienkiej e.
Szarpiąc strunę, nie uderzaj zbyt mocno. Przy mocnym ataku dźwięk na początku jest wyższy, a po chwili opada, więc wskazanie stroika bywa mylące. Lepiej uderzyć średnio i odczytywać wynik, gdy dźwięk już się ustabilizuje.
Aplikacja do strojenia gitary: czy apka na telefon wystarczy?
Aplikacja do strojenia gitary zastępuje stroik w większości domowych sytuacji. Telefon odbiera dźwięk mikrofonem, analizuje jego wysokość i pokazuje wynik podobnie jak urządzenie sprzętowe. Wiele aplikacji tunera ma tryb automatycznego rozpoznawania struny oraz tryb ręczny z wyborem strojów alternatywnych, jak drop D.
Apka do strojenia gitary ma jednak ograniczenia. Mikrofon łapie wszystko dookoła, więc w głośnym pokoju lub w zespole wskazania potrafią skakać. Przy cichej gitarze elektrycznej bez wzmacniacza dźwięk bywa za słaby. Różnice między rozwiązaniami najłatwiej zobaczyć obok siebie:
| Cecha | Stroik clip-on | Aplikacja na telefon |
|---|---|---|
| Odporność na hałas | wysoka, czuje drgania gryfu | niska, korzysta z mikrofonu |
| Koszt | jednorazowy zakup | często darmowa lub z płatnym trybem |
| Wygoda | zawsze przy futerale | zależy od baterii i powiadomień |
| Dokładność | zwykle wystarczająca do gry | zależy od aplikacji i telefonu |
Przy wyborze aplikacji patrz na to, czy pokazuje częstotliwość w hercach, czy pozwala zmienić wzorzec 440 Hz i czy nie jest zasypana reklamami w trakcie strojenia. Jeśli grasz regularnie, stroik clip-on w futerale i aplikacja jako rozwiązanie awaryjne to rozsądny duet.
Jak nastroić gitarę ze słuchu metodą piątego progu?
Strojenie ze słuchu to umiejętność, która przydaje się, gdy zawiedzie bateria lub telefon. Potrzebujesz jednego dźwięku odniesienia: kamertonu, pianina albo pustej struny A ze stroika. Resztę ustalasz przez porównanie brzmienia strun.
Metoda piątego progu krok po kroku
Zasada brzmi tak: dźwięk struny 6, 5, 4 i 2 wciśniętej na piątym progu ma brzmieć jak następna cieńsza struna grana na pusto. Zaczynasz od ustalonej struny A. Piąty próg szóstej struny to dźwięk A, więc stroisz szóstą tak, aby oba dźwięki brzmiały zgodnie. Potem piąty próg struny A porównujesz z pustą D, piąty próg D z pustą G.
Wyjątek dotyczy struny G: względem H stroi się ją na czwartym progu, nie na piątym. Na koniec piąty próg struny H porównujesz z pustą e. Gdy dwa dźwięki są prawie zgodne, słychać falowanie, czyli dudnienie. Im wolniejsze, tym bliżej celu, a jego zanik oznacza zgodność.
Przy porównywaniu graj oba dźwięki jednocześnie albo naprzemiennie w krótkich odstępach, a nie po kilku sekundach ciszy. Ucho ma krótką pamięć wysokości i łatwo się pomylić. Dobrze jest też grać cicho, bo przy mocnym uderzeniu struna na chwilę wyskakuje wyżej, co zaburza ocenę.
Flażolety jako sposób na sprawdzenie stroju
Flażolet to dźwięk o szklistej barwie, który uzyskasz, dotykając struny lekko palcem nad progiem, bez dociskania do gryfu. Najczęściej używa się piątego i siódmego progu. Flażolet na piątym progu szóstej struny brzmi tak samo jak flażolet na siódmym progu piątej struny, więc porównujesz je, aż dudnienie zniknie.
Ta metoda jest dokładniejsza od zwykłego porównywania dźwięków, bo flażolety brzmią czysto i długo. Wymaga jednak wprawy w delikatnym dotykaniu struny. Jeśli dźwięk jest głuchy, palec leży za bardzo na progu albo za daleko od niego.
Flażolet na dwunastym progu przydaje się do czegoś jeszcze: porównany z dźwiękiem wciśniętym na tym samym progu pozwala ocenić intonację. Jeśli różnica jest wyraźna, problem leży w ustawieniu mostka lub wysokości strun, a nie w samym strojeniu.
Strojenie gitary klasycznej, akustycznej i nowych strun: co się różni?
Zasady są te same, ale instrumenty reagują inaczej. Gitara klasyczna ma struny nylonowe o niższym napięciu. Nie należy ich dokręcać zbyt mocno, bo grozi to zerwaniem, a w skrajnym przypadku nadmiernym obciążeniem mostka. Nylon dłużej się rozciąga, więc po założeniu nowych strun strój ucieka przez kilka dni. Gitara akustyczna ze stalowymi strunami jest bardziej stabilna, ale mocniej reaguje na zmiany temperatury i wilgotności. W elektrycznej cienkie struny łatwo rozstroić mostkiem tremolo, jeśli jest w nią wyposażona.
Nowe struny trzeba rozciągnąć. Delikatnie podciągnij każdą strunę palcami w górę, przesuwając wzdłuż gryfu, i ponownie nastrój. Powtórz kilka razy, aż wskazanie stroika przestanie się zmieniać. Bez tego pierwsza godzina grania będzie ciągłym poprawianiem.
Najczęstsze kłopoty ze strojeniem wyglądają zwykle tak:
- Strój ucieka po kilku minutach: zwykle winne są nowe, nierozciągnięte struny albo luźno osadzone w kołkach końcówki.
- Czyste struny, ale akordy fałszują: przy wyższych progach często oznacza to złą intonację lub zbyt wysoko ustawione struny, co wymaga regulacji u lutnika.
- Brzęczenie lub dudnienie podczas strojenia: sprawdź, czy struna nie opiera się o próg lub czy kołek się nie obluzował.
- Kołek się ślizga: zbyt luźna nakrętka lub zużyty mechanizm, który można dokręcić lub wymienić.
- Struny są stare i matowe: nawet idealnie nastrojone nie utrzymają czystego brzmienia, więc wymiana jest tańsza niż walka z nimi.
Na co dzień sprawdza się prosty nawyk: strojenie gitary przed każdym graniem, a przy nowych strunach także po kilku minutach. Po przeniesieniu instrumentu z zimnego pomieszczenia do ciepłego odczekaj kwadrans, zanim zaczniesz stroić, bo drewno i struny muszą się zaadaptować do temperatury. Jeśli mimo tego strój nie trzyma się nawet po rozciągnięciu strun i wymianie, instrument potrzebuje przeglądu u lutnika.
Redakcja AtrakcyjnaFirma to niewielki zespół, który od 2026 roku pisze o rzeczach bliskich codzienności: o trawniku i przydomowym ogrodzie, o hobby takich jak kawa z aeropressu czy wędkarstwo, o domowym treningu, odpoczynku i rozsądnych zakupach. Przygotowujemy poradniki dla osób, które zaczynają od zera i chcą zrozumieć temat bez fachowego żargonu. Teksty sprawdzamy przed publikacją i wracamy do nich, gdy pojawiają się nowe informacje.
